Bilişsel Davranışçı Terapi Nedir?

bilişsel davranışçı terapi psikoloji bloğu

Bilişsel Davranışçı Terapi Nedir?

Bilişsel Davranışçı Terapi farklı terapi yöntemlerinde olduğu gibi bir kurama bağlıdır ve bu yöntem bilişsel ve davranışçı yaklaşımların bir araya gelmesiyle bilimsel bir zemin üzerine kurulmuştur.

Bilişsel davranışçı terapi, bireyin yaşamış olduğu problemleri biliş ve zihin süreçleri ile ele alır. Bilişsel işlevlerini yani, bireyin yaşantısı ile ilgili değerlendirme ve görüşleri öğrenilir. İnsan öğrenme sürecinde çoğunlukla bilişsel manada gerçekleştirir ve yaşamış olduğu olayları kendi bilişsel zihin yapısıyla değerlendirir ve ona uygun olarak davranır. Bilişsel davranışçı terapi kişilerin duyguları, düşünceleri ve davranışları ile ilgilenir ve bunların bir bütün olduğunu düşünür.

Bilişsel davranışçı terapiye göre duygu, düşünce ve davranış üçgeni sürekli olarak etkileşim içerisindedir.   

unnamed

Zihinsel Süreçler

Gün içerisinde uyanık olunan süre içerisinde insanın zihninde binlerce düşünce oluşur. Bu düşüncelerin birçoğu gün içerisinde bizi yönlendirir, bazen ise bir takım istemsiz düşünceler de oluşur. Bu düşüncelere ise otomatik düşünce denir. Otomatik düşünceler genelde birey tarafından fark edilmez. Örneğin, anlık olarak bulunduğunuz durum ve ortamla ilgili aklınıza gelen şeyler sizin otomatik düşüncelerinizi oluşturur. Otomatik düşünceler ortaya çıkarken ani bir durum olduğu için düşünce ile değil duruma eşlik eden duygularla genel olarak ifade edilir.

Bireyin düşünce sisteminde akılcı ve mantığa uygun olmayan düşüncelerin bulunması ve buna rağmen birey tarafından gerçekmiş gibi düşünülüp kabul gören, bireyi olumsuz olarak etkileyen düşüncelere bilişsel çarpıtmalar denir.

Bilişsel davranışçı terapi de “Düşündüğümüz şeyler hissettiklerimizdir.” Terapi amacı ise kişinin bu olumsuz düşüncelerine odaklanıp, kişinin düşüncelerinin duygularını nasıl etkilediğini görmesini sağlamak yani ona farkındalık kazandırmaktır. Olumsuz düşünceler keşfedildikten sonra bu düşüncelerin değiştirilmesi amaçlanır.

Bu evrede önemli olan ise ‘şimdi’ ve ‘burada’ kavramlarıdır. Terapi sürecinde bu ilke benimsenir ve buna göre hareket edilir. Bireyin geçmişte yaşamış olduğu problemleri sanki o anda yaşıyormuş gibi veya şu an o ortamda yaşamış olsaydı neler hissederdi bunları danışanın belirtmesi istenilir.

Şemalar

Önemli olan kavramlardan başka bir tanesi de şemalardır. Şemalar bireylerin doğumundan itibaren gelişmeye başlayan ve değişimi kolay olmayan inançlardan oluşur. Şemaları temel inançlar ve ara inançlar oluşturur. Günlük hayatta düşünüldüğü zaman değişmesi çok zor görünebilen bu inançlarımız bizim zorluklarla savaşmak için kullandığımız kaçış yöntemi olarak da düşünülebilir. Ara inançlarımız, temel inançlarımızdan dolayı oluşan problemleri engellemek için geliştirilen kural ve yöntemlerimizdir.

Bilişsel işlevler ile danışanın kendi hayatı, çevresi ve geleceği ile ilgili düşüncelerini öğrenmek ve bu süreci değerlendirerek çalışma yapmaya başlamak esas olandır.

Bilişsel Davranışçı Terapide duygusal olarak verilen tepkilerin, davranışa yönelik sonuçlarının bağlantılı olduğu ve bu süreçlerin birlikte değerlendirileceği görülmektedir.

Bilişsel davranışçı terapi ile birçok farklı problemin üstesinden gelmek mümkündür. Bilişsel davranışçı terapinin başlangıcında depresyon ve fobi üzerinde çalışmalar genel olarak yapılmıştır.

Bilişsel davranışçı terapide içerik; bireyin sorun yaşamasına neden olan belirtiler, bu belirtilerin azalması ve ortadan kaldırılması için, kişinin bilişsel düşünce biçimlerini gözden geçirerek ve yeniden yapılandırarak, yaşamış olduğu problemle ilgili etkili olabilecek teknikleri ona aktarmaktır. Teknikler ile ilgili bilgi verildikten sonra işlem aşamasına geçilebilir.

Bireye rahatsızlık veren bu davranışlar ile ilgili ev ödevleri verilebilir ve olumsuz davranışların yerine başka davranış kalıpları koymasına yardımcı olunur.

Kullanılan Bazı Teknikler

Yaşamış olduğu probleme bağlı olarak farklı teknikler kullanılarak probleme ilişkin otomatik düşünceler saptanabilir, o düşünce ve davranış kalıbını bireyin değiştirmesi için ona yardımcı olunabilir. Sokratik sorgulama, olumsuz düşünce kaydı oluşturulması, doğrudan sorular sorma gibi teknikler sayesinde otomatik düşünceler keşfedilebilir. Gevşeme ve nefes alma egzersizleri ile de yaşamış olduğu problem anında bireyin rahatlaması sağlanabilir.

Terapinin sonunda, kişiye rahatsızlık veren bu olumsuz düşünce ve davranış kalıplarını bırakması ve kendisine dair gerçekçi inançlar geliştirmesi beklenir.

Bilişsel davranışçı terapinin genel olarak tercih edildiği bozukluk türleri

  • Kaygı bozuklukları (yaygın anksiyete bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk, fobiler, panik bozukluk, travma sonrası stres bozukluğu)
  • Duygudurum bozuklukları (depresyon, bipolar bozukluk)
  • Yeme bozuklukları
  • Tik gibi alışkanlık halinde devam eden davranış problemleri
  • Cinsel işlev bozuklukları
  • Alkol ve madde kötüye kullanımı
  • Çift ve aile terapileri
  • Kişilik bozuklukları
  • Uyku bozuklukları
E-bültene Abone Ol Merak etmeyin. Spam yapmayacağız.

İlgili Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Hızlı yorum için giriş yapın.

Başka Yazı Yok

Giriş Yap

VEYA
close

Subscribe